Negen maanden lang draagt de bekkenbodem het gewicht van de baarmoeder, de baby en het vruchtwater. Bij een vaginale bevalling rekken de spieren daarna ook nog flink op. Het is dan ook normaal dat de bekkenbodem in de eerste weken slap, gevoelig of juist gespannen aanvoelt. Herstel kost tijd, en die tijd verschilt per vrouw.
Ook na een keizersnede heeft de bekkenbodem de zwangerschap gedragen. Daar komt het herstel van een buikoperatie bij. Na een knip, een scheur of hechtingen duurt het vaak langer voordat zitten, lopen en plassen weer vanzelf gaan.
Wanneer beginnen met oefenen
In de eerste dagen na de bevalling gaat het vooral om voelen. Een paar keer per dag de bekkenbodem zacht aanspannen en daarna helemaal loslaten, op het ritme van de ademhaling, helpt om het contact met de spieren terug te vinden. Dat kan liggend, zolang het geen pijn doet. Het loslaten is net zo belangrijk als het aanspannen. Daarna wordt de belasting langzaam opgebouwd: eerst wandelen en lichte oefeningen, pas veel later rennen, springen en zwaar tillen. Voor hardlopen wordt vaak een termijn van ongeveer drie maanden aangehouden, mits er geen klachten zijn.
Signalen om een bekkenbodemfysiotherapeut te bezoeken
Een deel van de klachten verdwijnt in de eerste weken vanzelf. Blijven ze, dan is een bezoek aan een bekkenbodemfysiotherapeut verstandig. Signalen zijn onder meer urineverlies bij hoesten, niezen of tillen, moeite met het ophouden van ontlasting of windjes, een zwaar of drukkend gevoel in de vagina, pijn rond een litteken en pijn bij het vrijen. De bekkenbodemfysiotherapeut onderzoekt of de spieren te zwak of juist te gespannen zijn. Dat verschil bepaalt de aanpak: wie al gespannen is, heeft weinig aan extra knijpoefeningen. Een fysiotherapeut is zonder verwijzing toegankelijk, maar de verloskundige of huisarts kan ook doorverwijzen.
Intimiteit weer oppakken
Voor vrijen met penetratie geldt een duidelijke ondergrens: het bloedverlies na de bevalling moet gestopt zijn en wonden moeten voldoende genezen zijn. Gemiddeld is dat rond zes weken, maar bij de ene vrouw eerder en bij de andere later. De nacontrole is medische nazorg, geen startsein. Lichamelijk kunnen en zelf willen zijn bovendien twee verschillende dingen. Door hormonale veranderingen, zeker tijdens borstvoeding, is de vagina vaak droger dan voorheen. Een glijmiddel op waterbasis vermindert dan de wrijving. Veel vrouwen beginnen met aanraking zonder penetratie en bouwen het van daaruit op.
Een eerlijk stuk over dit onderwerp, met vragen die helpen om te bepalen of de tijd rijp is, staat op https://inwonderstate.com/nl/blogs/verhalen/seks-na-bevalling-wanneer-klaar en is geschreven vanuit het perspectief van vrouwen zelf.
Hulpmiddelen als aanvulling
Naast oefeningen bestaan er hulpmiddelen die bij het herstel kunnen passen. De Kiwi is een bekkenbodemtrainer van siliconen van medische kwaliteit die bedoeld is om de bekkenbodemspieren met trilling en massage te helpen ontspannen, in plaats van ze op kracht te trainen. Het apparaat heeft drie massage-uiteinden voor uitwendig en inwendig gebruik, twee motoren en vier trilstanden. Het smalle, taps toelopende uiteinde is bedoeld voor ondiepe penetratie. De Kiwi is oplaadbaar, spatwaterdicht en onder meer verkrijgbaar bij Wonderstate, een webshop voor intieme verzorging met de nadruk op de bekkenbodem en pijnvrije intimiteit.
Een hulpmiddel vervangt geen onderzoek of begeleiding. Na een bevalling is het verstandig om eerst met de bekkenbodemfysiotherapeut te overleggen of ontspanningswerk past, en een trainer pas te gebruiken als het bloedverlies gestopt is en wonden genezen zijn. Wie na een half jaar nog pijn of urineverlies heeft, hoeft dat niet als normaal te accepteren: ook dan is gerichte begeleiding door een bekkenbodemfysiotherapeut of gynaecoloog zinvol.